بیماری وبا
وبا Cholera
تعریف:
یک بیماری روده ای که بوسیله باکتری ویبریو کلرا ایجاد میشود. علایم بیماری بر اثر اگزوتوکسین (سم) باکتری ایجاد می شود که در حالت کلاسیک آن بصورت اسهال حاد معمولا شدید که منجر به دزهیدراتاسیون (کم آبی) می باشد و در صورت عدم اصلاح دزهیدراتاسیدون می تواند منجر به مرگ گردد.
تاریخچه:
از زمانهای قدیم وبا در دلتای رودخانه گنگ و براهما پوترا در هند وجود داشته است.
تا بحال هفت پاندمی (جهان گیری) ایجاد شده است.
عامل بیماری:
ویبریوها باکتری های گرم منفی ، متحرک، خمیده شکل دارای آندوتوکسین و اگزوتوکسین می باشند.
در طبیعت ناقلی غیر از انسان وجود ندارد.........
میکروب وبا حالت تهاجم نداشته و ازطریق تولید اگزوتوکسین در روده کوچک اثر خود را اعمال می کند.
ویبریوکلرا بیش از 480 سروگروپ دارد که از این میان سروگروپ O1 قادر به ایجاد اپیدمی می باشد.
ویبریو کلرا سروگروپ O1 به دو بیوتیپ کلاسیک و التورتقسیم می شود.
هر دو بیوتیپ به سه سروتیپ اینابا اوگاوا و هیکوجیما تقسیم میشوند.

تفاوت بیوتیپ های التور و کلاسیک:
بیوتیپ التور بیوتیپ کلاسیک
مسوول همه گیریهای اخیر می باشد عمدتا در شبه قاره هند وجود دارد
به نسبت بیشتری سبب آلودگی می شود تا بیماری بیماری شدیدتر و میزان بستری نیز شدیدتر است
بیشتر از نوع کلاسیک در محیط از جمله آب و فضولات انسانی و فاضلاب زنده می ماند
به عنوان موجودی مستقل می تواند زنده بماند ( شاید در رابطه با گیاهان و جانوران آبزی خاص) این بیوتیپ را نمی توان از آب یا گیاهان و جانوران آبزی در غیاب آلودگی انسانی پیدا کرد.
عوامل موثر در بروز بیماری:
برای بیماریزایی، ارگانیسم باید ابتدا از سد معده عبور کرده در داخل روده باریک کلونیزه شده و تکثیر پیدا کند و سپس اگزوتوکسین خود را ترشح می کند.
این سم:
• باعث آسیب مورفولوژیک به مخاط روده نمی شود.
• نفوذپذیری پروتئین های سرم را تغییر نمی دهد.
• تغییری در جذب فعال منوساکاریدها (گلوکز) و اسیدهای آمینه ایجاد نمی شود.
• فقط باعث ترشح زیاد آب و الکترولیت ها از سلول های کریپت در روده باریک می شود.
ویبریوها تحمل خشکی و شرایط اسیدی (PH کمتر از 5.5 ) را ندارند.
اسید معده سد خوبی در برابر ورود آنها به بدن می باشد.
پس آتروفی مخاط معده و مصرف آنتی اسید یا عمل جراحی گاسترکتومی توتال یا ساب توتال باعث استعداد ابتلا به این بیماری می شود.
دوز آلوده کننده متفاوت می باشد و بستگی به حساسیت فرد و اسیدیته معده و درجه ایمنی ناشی از آلودگی قبلی دارد.
تغذیه یا شیر مادر منجر به محافظت شیرخواران وکودکان کوچک می شود و این محافظت با مداخله در اتصال باکتری به گیرنده های روده ای می شود.
این بیماری در گروه خونی O شدیدتر و در گروه خونی AB خفیف تر است.
واکسیناسیون و شیمیوپروفیلاکسی جمعی مردم، در پیشگیری اپیدمی بی تاثیر می باشد.
سیر بیماری:
بیماری وبا یک مشکل بهداشتی عمومی حاد است که بدلیل امکان انتشار سریع می تواند منجر به مرگ و میر زیاد شود.
دوره کمون این بیماری از 12ساعت تا 6 روز و بطور متوسط 1 الی 2 روز می باشد.
وبا در مناطق آندمیک در زمانهای غیر اپیدمی کمتر از 5% علل اسهال های حاد را تشکیل می دهد.
بیش از 90% موارد بیماری وبا خفیف بوده و تشخیص بالینی آن از سایر علل اسهال های حاد مشکل است.
در یک جامعه غیر آماده، وبا قادر است تا 50% بیماران را بکشد.
با روشهای درمانی پیشرفته مرگ و میر به کمتر از یک درصد خواهد رسید.
در صورت پیدایش اسهال آبکی شدید از اولین مدفوع شل تا شوک بدون درمان 4 تا 12 ساعت و تا مرگ 18 ساعت یا چند روز بیشتر طول نمی کشد.
اپیدمیولوژی بیماری:
مطالعات نشان داده است که نمی توان از ورود بیماری وبا به یک کشور جلوگیری کرد ولی با روش های کنترلی مناسب می توان از انتشار آن جلوگیری کرد.
مخزن اصلی بیماری آبهای سطحی می باشد و راه سرایت شایع در اپیدمی ها آب آلوده و غذای آلوده میباشد.
بیشتر در نقاط گرم و مرطوب دیده می شود.
در تمام فصول سال ممکن است ظاهر شود ولی ازاردیبهشت تا آبان ماه میزان بروز آن در ایران بیشتر است.
در مردان بیشتر از زنان است.
در مناطق آندمیک میزان بروز در کودکان بیشتر از بزرگسالان است.
منابع آلودگی و بیماری:
• آب آشامیدنی آلوده به مدفوع
• یخ حاصله ازآب آلوده
• سبزیجات برگدار( بخصوص برگ پیچ) که با آب آلوده شسته شده اند
• غذاهای آلوده که خارج از یخچال نگهداری شوند که فرصت لازم برای تکثیر باکتری را می دهد.
• غذاهای تهیه شده از برخی آبزیان مثل ماهی و صدف که از آب آلوده گرفته شده اند
• مگس و سوسک
• انتقال از طریق دست و ابزار آلوده
علایم بالینی بیماری:
اولین شکایت بیمار احساس پری و غرغر شکم(بدلیل افزایش پریستالتیسم روده) است سپس اسهال آبکی شروع میشود.
ابتدا باعث مدفوع شل ولی بتدریج بدلیل وجود موکوس در مدفوع باعث تولید اسهال سفید رنگ می شود که معمولا بی بو خواهد بود .
از خصوصیات بیماری وبا :
• اسهال آبکی سریع السیر با دفعات اجابت مزاج غیرقابل شمارش
• نبود دل درد و دل پیچه
• استفراغ بدون حالت تهوع قبلی
• کرامپ یا گرفتگی دردناک عضلات گاستروکنمیوس
• عطش فراوان
• گاهی بدلیل ایلیوس ایجاد شده در روده، بیمار بدون اسهال به دزهیدراتاسیون شدید و شوک رفته که این حالت به وبای خشک (Cholera Sicca) معروف است و چون پزشک از میزان مایع جمع شده در روده بی خبر است سریعا کشنده است.
درمان:
الف- درمان کم آبی و حفظ تعادل الکترولیت ها:
شروع مایع درمانی خوراکی با ORS
ارجاع فوری بیمار به مرکزمجهز
ب- دادن آنتی بیوتیک ها:
داکسی سیکلین ، تتراسیکلین، کوتریموکسازول، فورازولیدون، اریترومایسین، کلرامفنیکل، آموکسی سیلین
در خانم های باردار فورازولیدون داروی انتخابی می باشد.
در اطفال کوتریموکسازول داروی انتخابی می باشد.
منبع: سایت مرکز بهداشت اردبیل
با عرض سلام خدمت شما کاربر گرامی